🔴 Д.Энхтуяа: Ерөнхий сайд 'Төсвийн тодотголын хэцүү бэрхийг ард түмэнтэйгээ хамт даван туулна' гээд 1.4 их наядыг тарааж байгаа нь цэвэр попрол

УИХ-ын гишүүн Д.Энхтуяа төсвийн тодотголын асуудлаар байр сууриа илэрхийллээ. Тэрбээр төсвийн тодотголын хоёрдугаар хэлэлцүүлэг эхэлсэн энэ үед Засгийн газрыг хууль зөрчиж, мэргэжлийн байгууллагуудын дүгнэлтийг үл тоомсорлон ажиллаж байна хэмээн шүүмжлэв.

УИХ-ын гишүүн Д.Энхтуяа: Төсөв хэлэлцэж эхэлсэн энэ цаг хугацаа бол улс төрийн шийдвэр байсан. Сөрөг хүчинтэй хамтран төсвөө хэлэлцэх ёстой байтал Ардчилсан намын болон бүлгийн даргын урьдчилан төлөвлөсөн айлчлал давхацсан энэ үед аль хэдийнэ төсвийн тодотгол хоёрдугаар хэлэлцүүлэг рүү орлоо. Ер нь хууль гээч зүйл гууль болсон нь харагдаж байна. 2010 онд хуулийг нь баталж, 2018 онд ажлын албатай болгон байнгын ажиллагаанд оруулсан Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл болон аудитын дүгнэлтийг маш сайн харах ёстой. Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлөөс 'Хуулийн гажуудал байна, хууль зөрчиж байна' гэсэн тодорхой дүгнэлт өгөөд байхад мэргэжлийн хүмүүсийн үгийг авч хэлэлцэхгүй байна. Бид хуулиа чанд сахих ёстой УИХ шүү дээ. Гэтэл Засгийн газар хууль зөрчсөн төсөл оруулж ирлээ.

Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөлийн дүгнэлтээр гадаад худалдаа урьд өмнө байгаагүйгээр сайн, нүүрсний экспорт 53 хувиар нэмэгдсэн, Оюутолгойн ногдол ашиг авах асуудал яригдаж байгаа тул орлого сайн байгаа. Мөнгө байж байхад хуваарилалт болон хуулийн дагуу явах процессийг Засгийн газар зөрчиж оруулж ирсэн. Өнгөрсөн 12 жилийн хугацаанд юу дуртайгаа хийж ирсэн нь эндээс л харагдаж байна

Төсвийн тодотголоор ТӨК-иудаас татан төвлөрүүлж буй 1.4 их наяд төгрөгийн талаар тэрбээр: "Төсөвт 1.4 их наяд төгрөгийг Засгийн газар луу татан төвлөрүүлж байна. Энэ бол ТӨК-иудын өөрсдийн дураар дургиж байсан мөнгө. ТӨК-ууд нь ТУЗ-тэй, Монгол Улсын иргэн бүр баялгийн ногдол ашгаа тэгш хүртэх данстай байгаа. Гэтэл тэр ТУЗ нь хуралдсан уу, шийдвэр гаргасан уу, ард түмнээсээ асуусан уу? Ерөөсөө ТӨК-уудыг хувийн компани мэтээр үзэж, дуртайгаа хийж байна. Ерөнхий сайд 'төсвийн тодотголын хэцүү бэрхийг ард түмэнтэйгээ хамт даван туулна' гээд 1.4 их наядыг тарааж байгаа нь цэвэр попрол" гэсэн юм.

Цалин, тэтгэврийн нэмэгдэл болон төсвийн зардлуудын тухайд:

• Тэтгэвэр, тэтгэмж: Тэтгэврийг уг нь инфляцтай уялдуулан ирэх оны нэгдүгээр сарын 1-нээс нэмэх ёстой байтал 11 дүгээр сарын 1-нээс суурь тэтгэврийг 100-300 мянган төгрөгөөр нэмэхээр 844 тэрбум төгрөг төсөвлөсөн. АН үүнийг эсэргүүцээгүй, харин ч миний бие хамгийн доод тэтгэврийг 1.5 сая төгрөг болгох ёстой гэж анхнаас нь шаардаж ирсэн.
• Багш, эмч нарын цалин: Боловсролын салбарын 93 мянган багш, ажилтны цалинг 50 хувиар нэмэхээр өнгөрсөн төсвөөр баталсан ч эх үүсвэрийг нь шийдээгүй Засгийн газрын буруугаас болж гацаад байсан. Үүнд 106-175 тэрбум төгрөг, мөн жагсаал хийсэн эрүүл мэндийн салбарынханд 200 гаруй тэрбум төгрөг байршуулсан байна. Энэ бол гэнэт ашиг олоод тарааж байгаа биш, төсөвт аль хэдийн сууж амлагдсан, урьд нь өгөх ёстой байсан цалингийн нэмэгдэл юм.
• Инфляцын эрсдэл: Зовлонг ард түмэнтэйгээ үүрнэ гээд энэ бүх мөнгийг гаргаж байгаа ч инфляцаа барьж дийлэх үү? Одоо 28 мянган төгрөг байгаа нэг килограмм махны үнэ он гараад 50 мянган төгрөг болбол яах вэ. Энэ попрол нь хэтэрч байна.
• Бусад зардал: Өвөлжилтөд 200 тэрбум төгрөг, сургууль, цэцэрлэгийн засвар, түрээст 50 тэрбум төгрөг зарцуулахаар оруулж ирсэн нь төлөвлөгөөт ажлаа л хийж байгаа хэрэг бөгөөд энд ямар ч баатарлаг зүйл байхгүй.

Гадаад зах зээл дээр зэс, нүүрсний экспорт түүхэнд байгаагүй өндөр ашигтай, ОХУ шатахуун таслахгүй гэсэн, БНХАУ гэрээ контрактаа хийхэд бэлэн гэдгээ мэдэгдсэн байхад дайн ярьж шалтаглан 12 жилийн турш ард түмнийг мунхрууллаа. Энэ хугацаа бол улс орон үсрэнгүй хөгжих хангалттай хугацаа байсан. Харамсалтай нь алсыг харсан бодлогогүй, төсвийн төсөөллөө 10 их наядаар нэмээд оруулж ирдэг байдал давтагдсаар байна. Цаашид энэ улсыг хөгжүүлэх ирээдүйн бодлого огт харагдахгүй байгаа тул АН энэхүү төсөвт туйлын шүүмжлэлтэй хандаж байна гэв.