АНУ болон Ираны гал зогсоох гэрээний хугацаа дуусаж хурцадмал байдал үүсэв

АНУ болон Ираны хооронд байгуулсан хоёр долоо хоногийн гал зогсоох гэрээний хугацаа Вашингтоны цагаар лхагва гаргийн орой буюу дөрөвдүгээр сарын 22-нд дуусах гэж байгааг Ерөнхийлөгч Доналд Трамп албан ёсоор мэдэгдлээ.

Тэрээр хэд хэдэн ярилцлага, мэдэгдэлдээ эцсийн хугацаанаас өмнө энх тайвны цогц хэлэлцээрт хүрэхгүй бол уг эвлэрлийг дахин сунгах магадлал "маш бага" гэдгийг онцгойлон анхааруулав. Хэрэв тохиролцоонд хүрч чадахгүй бол тулаан даруй сэргэж, олон тооны бөмбөг дэлбэрч эхлэх болно гэдгийг тэрээр хатуу сануулсан байна.

Энэхүү эгзэгтэй цаг үед АНУ-ын Дэд ерөнхийлөгч Жей Ди Вэнс, тусгай элч Стив Виткофф, зөвлөх Жаред Кушнер тэргүүтэй төлөөлөгчид Пакистаны Исламабад хотыг зорин энхийн хэлэлцээний хоёр дахь шатны уулзалтад оролцохоор явжээ. Харин Тегераны зүгээс хэлэлцээрт оролцох эсэх талаар хоёрдмол дохио өгч байна. Ираны Парламентын дарга Мохаммад Багер Галибаф тэргүүтэй төлөөлөгчид мягмар гарагт хүрэлцэн ирж магадгүй гэсэн мэдээлэл байгаа ч зарим албаны хүмүүс заналхийллийн сүүдэр дор явагдаж буй хэлэлцээг "цагийн гарз" хэмээн шүүмжилжээ.

Хэлэлцээрийн хамгийн маргаантай асуудлын нэг нь дөрөвдүгээр сарын 13-наас эхэлсэн Ормузын хоолой дахь АНУ-ын тэнгисийн цэргийн бүслэлт юм. Ерөнхийлөгч Д.Трамп гэрээнд гарын үсэг зурах хүртэл бүслэлтийг хэвээр үлдээнэ гэж мэдэгдсэн бөгөөд үүний улмаас дэлхийн газрын тосны тээвэрлэлтийн 20 орчим хувь тасалдаж, Брент маркийн газрын тосны үнэ нэг торх нь 93 ам.долларт хүрчээ. Түүнчлэн өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд АНУ-ын "USS Spruance" хөлөг онгоц Оманы буланд Ираны тугтай "M/V Touska" ачааны усан онгоцыг саатуулснаар хурцадмал байдал улам даамжрав. АНУ уг хөлөг онгоцыг цэргийн зориулалттай хос хэрэглээний эд анги тээвэрлэж, бүслэлтээс зайлсхийхийг оролдсон гэж буруутгаж байгаа бол Иран үүнийг "далайн дээрэм" болон гал зогсоох гэрээг зөрчсөн үйлдэл гэж буруушааж байна.

Үүний зэрэгцээ Цагаан ордон Ираныг цөмийн зэвсэг хэзээ ч бүтээхгүй байх баталгаа гаргаж, өндөр баяжуулсан ураны нөөцөө хүлээлгэн өгөхийг шаардаж байгаа юм. Ираны Ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан эдгээр шаардлагыг бууж өгөхийг тулгасан хэрэг хэмээн эрс няцаасан байна. Лхагва гаргийн эцсийн хугацаатай холбоотой тодорхойгүй байдал нь дэлхийн зах зээлд хүчтэй нөлөөлж, "S&P 500" индекс уналттай гарсан бол газрын тосны жишиг үнэ тав гаруй хувиар өсжээ.

Хэрэв дипломат арга зам бүтэлгүйтвэл АНУ-ын зэвсэгт хүчин Ираны дэд бүтэц, тэр дундаа гүүр, цахилгаан станцуудад цохилт өгөхөд бүрэн бэлэн байгааг Батлан хамгаалахын сайд Пит Хегсет анхаарууллаа. Хоёр улс цэргийн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байгаа энэ үед Исламабад дахь хэлэлцээнд оролцогчид лхагва гаргийн оройноос өмнө ямар нэгэн үр дүнд хүрэх асар их дарамт шахалттай нүүр тулж байна.

Эх сурвалж:

• vertexaisearch.cloud.google.com

• cbsnews.com

• dawn.com

• thenationalnews.com

• iranintl.com