О.Оргил: Махны үнийн өсөлтийг Улаанбаатар руу чихэх нь асуудлыг гуйвуулсан тайлбар

Махны үнэ түүхэнд байгаагүй өндөр түвшинд хүрсэн өнөө үед асуудлын шалтгааныг зөвхөн Улаанбаатар хотын бодлогын алдаа мэтээр тайлбарлах оролдлого нэмэгдэж байна. Гэвч энэ нь бодит нөхцөл байдлыг хэт явцууруулсан, системийн шинжтэй асуудлыг нэг цэгт буруу төвлөрүүлж буй дүгнэлт юм.

Монгол Улсад мах бол стратегийн хүнсний бүтээгдэхүүн. Түүний үнэ хотын захиргааны зохицуулалтаар биш, харин мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, байгаль цаг уурын эрсдэл, тэжээлийн өртөг, нийлүүлэлтийн хэлхээ, хадгалалт-логистик, мөн гадаад худалдаа, экспортын бодлогын огтлолцлоор тодорхойлогддог.

Өөрөөр хэлбэл, нийлүүлэлтийн үндсэн эх үүсвэр нь хөдөө орон нутагт, бодлогын түвшний шийдвэрүүд нь улсын хэмжээнд, харин үнийн дарамт нь хэрэглээний төв болсон Улаанбаатарт хамгийн хурцаар илэрч байна. Ийм нөхцөлд нэг хотыг буруутгах нь асуудлын үндсийг шийдэх бус, харин бодлогын бодит алдаа, бүтцийн доголдлыг далдалсан хэт хялбарчилсан тайлбар болно. Махны үнийн тогтвортой байдлыг хангах асуудал нь хотын захиргааны хүрээнээс давсан, улсын хэмжээний хүнсний аюулгүй байдал, стратегийн нөөцийн удирдлага, экспортын зохицуулалт, нийлүүлэлтийн сүлжээний шинэчлэлтэй шууд холбоотой.

Тиймээс өнөөгийн үнийн өсөлтийг улс төржсөн, нэг тал руу чиглэсэн тайлбар биш, харин салбар дундын бодлогын алдаа, бүтцийн шинэчлэл шаардсан системийн асуудал гэж харах нь бодитой дүгнэлт юм.