🔴Х.Тэмүүжин: Шударга шүүхээр шүүлгэх нь Монгол Улсын бүх иргэний эрх

УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин Эрүүгийн хууль дахь мэдээлэл тараах, гүтгэх гэмт хэргийн зохицуулалтын талаарх ажлын хэсгийн байр суурийг танилцууллаа.

УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин:

-Үндсэн хуулийн цэцээс худал мэдээлэл тараах гэмт хэргийн шинж бүрхэг байгаа нь иргэний үзэл бодлоо илэрхийлэх, хэвлэн нийтлэх эрхийг хязгаарлаж байна. Энэ заалтыг Эрүүгийн хуулиас бүхэлд нь хасвал хүний нэр төр, алдар хүнд халдашгүй байх Үндсэн хуулийн зарчим алдагдах эрсдэлтэй тул үзэл бодлоо илэрхийлэх эрх болон нэр төрөө хамгаалуулах эрхийн тэнцвэрийг хангах шаардлагатай.

Өмнөх хуулийн зохицуулалтад 3-4 төрлийн гэмт хэргийг нэгтгэн ойлгомжгүй байдлаар хуульчилсан байсныг ажлын хэсэг салгаж авч үзсэн. Гүтгэх, доромжлох, үндэсний болон эдийн засгийн аюулгүй байдалд нөлөөлөхүйц худал мэдээлэл тараах, мөн хувь хүний нууцыг нэр төрийг нь гутаах зорилгоор задруулах зэрэг дөрвөн асуудал багтсан. Эдгээрээс үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой асуудлыг Засгийн газар өөрөө боловсруулж оруулж ирэх нь зүйтэй гэж үзсэн. Доромжлох үйлдлийг олон улсын жишгийн дагуу Эрүүгийн хуулиас хасаж, иргэний хуулийн журмаар шийдвэрлэх нь зөв гэж шийдвэрлэсэн.

Харин гүтгэх болон хувь хүний нууцтай холбоотой мэдээллийг санаатайгаар тараах үйлдлийг Эрүүгийн хуульд гэмт хэрэгт тооцохоор үлдээсэн. Хувь хүний өвчний болон бусад нууцыг хадгалах үүрэгтэй албан тушаалтан бусдын нэр хүндийг унагах, гэр бүлд нь маргаан үүсгэх зорилгоор санаатайгаар задруулах нь гэмт хэрэгт тооцогдоно. Мөн гүтгэх гэмт хэргийг нотлохын тулд зориудаар үйлдсэн санаа зорилготой байх, бодит хохирол учирсан байх, худал гэдгийг нь мэдсээр байж тараасан байх гэсэн гурван үндсэн шалгуурыг хуульд тусгайлан зааж өгч байгаа.

Энэ өөрчлөлтүүд нь хоорондоо ялгаатай зохицуулалтууд учраас УИХ-ын чуулган болон байнгын хорооны хуралдаанаар нэг багц болгон бус, тус тусад нь санал хурааж шийдвэрлэх ёстой. Санал хураалтыг хойшлуулсан. 

Сэтгүүлчдийг шүүхээр гэм буруутай нь тогтоогдоогүй байхад мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад цагдан хорьж, залхаан цээрлүүлдэг асуудал байсаар байна. Энэ нь Эрүүгийн хуулийн заалтаас биш, хүнийг буруутгаж, хорьж мөрдөж байж хэрэг илрүүлдэг Зөвлөлтийн үеийн хуучирсан тогтолцоо, эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны процессын гажуудлаас үүдэлтэй. Тиймээс захиалгаар сэтгүүлчдийг онилж шалгадаг энэхүү системийг өөрчлөх шаардлагатай.

Нийтийн албан тушаалтан болон олны танил хүмүүс өөртэй нь холбоотой шүүмжлэл, мэдээлэл гарахад шууд шүүхэд хандахын оронд хамгийн түрүүнд олон нийтэд нээлттэйгээр үндэслэл бүхий тайлбар, няцаалт хийх үүрэгтэйг хуулийн төсөлд тусгасан. Хэрэв тухайн албан тушаалтан баримтаар няцаалт хийсээр байтал сэтгүүлч эсвэл иргэн уг мэдээллээ дахин дахин тарааж, нэр хүндэд нь халдсаар байвал энэ нь хэлэлцүүлэг өрнүүлэх бус, харин зориудаар нэр төрийг нь гутаах зорилготой үйлдэл гэж үзэн шүүхээр шийдвэрлүүлэх боломжтой болно гэв.