Оюутолгойн төслөөс Монголын талд ирэх өгөөж 2.5 тэрбум ам.доллароор нэмэгджээ

Засгийн газрын хуралдаанаар Оюутолгойн хэлэлцээрийн үр дүн, төрийн өмчийн шинэчлэл болон хууль эрх зүйн багц шийдвэрүүдийг танилцуулав. 

Монгол Улсын Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар Оюутолгой төслийн зээлийн хүүг бууруулах хэлэлцээрийн үр дүн, төрийн өмчит компаниудын реформ, мэдээллийн технологийн салбарыг дэмжих бодлого болон хууль эрх зүйн салбарын томоохон шинэчлэлүүдийг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн байна. Холбогдох сайд нар хуралдаанаас гарсан шийдвэрүүдийг олон нийтэд дэлгэрэнгүй танилцуулав.

Оюутолгой төслийн хүрээнд Рио Тинто групптэй хийсэн хэлэлцээр амжилттай өндөрлөж, тодорхой үр дүнгүүдэд хүрснийг Сангийн сайд мэдээлэв. Хөрөнгө оруулалтын гэрээний дагуу 7 жил тутамд зээлийн хүүг эргэн харах нөхцөл бүрдсэний дагуу Засгийн газрын ажлын хэсэг өнгөрсөн оны 10 дугаар сараас хойш тасралтгүй хэлэлцээ хийжээ. Хэлэлцээрийн үр дүнд хувь нийлүүлэгчдийн 6.1 тэрбум ам.долларын зээлийн хүүг 10.4 хувиас 7.9 хувь (SOFR + 4%) болгон бууруулсан байна. Ингэснээр нийт 6.2 тэрбум ам.долларын зардал хэмнэгдэж, Монголын талд ирэх өгөөж 2.5 тэрбум ам.доллароор нэмэгдэхээр боллоо. Мөн Монголын талын хүртэх өгөөжийн хувь хэмжээ 35 хувиас 40.5 хувьд хүрч өссөн бөгөөд цаашид гэрээнд заасан 53 хувьд хүргэх зорилт тавин ажиллаж байна.

Түүнчлэн зээлийн хүүг эргэн харах хугацааг 7 жил байсныг 3 жил болгон богиносгож, зах зээлийн нөхцөл байдалтай уялдуулан өөрчлөх боломжийг бүрдүүлэв. Хэлэлцээрийн хамгийн том үр дүн нь Монгол Улс Оюу Толгой төслөөс 2026 онд багтан анхны ногдол ашгаа авахаар болж, үүнийг Рио Тинтогийн тал хүлээн зөвшөөрсөн явдал юм. Өмнө нь ногдол ашиг авах хугацаа 2039 он хүртэл хойшлоод байсныг ийнхүү наашлуулж чадлаа. Засгийн газрын зүгээс энэхүү хэлэлцээрийг хийхдээ ямар нэгэн далд тохироо хийгээгүй бөгөөд хүлээсэн үүрэг амлалт байхгүй гэдгийг онцлов.

Төрийн өмчит компаниудын шинэчлэлийн хүрээнд Засгийн газраас томоохон реформ эхлүүлж байна. Төр бизнесийн салбар дахь хэт их оролцоогоо хумьж, стратегийн ач холбогдолтой өмчүүд дээрээ хяналтын багцаа хадгалан, тодорхой хувийг дотоод, гадаадын хөрөнгийн биржээр нээлттэй арилжаалахаар төлөвлөж байна. Бэлтгэл ажлын хүрээнд олон улсын нэр хүндтэй зөвлөх компаниудыг татан оролцуулж байгаа бөгөөд одоогоор 12 компанид санал хүргүүлснээс эхний ээлжийн хамтран ажиллах саналууд иржээ. Мөн Оюутолгойн менежментийн төлбөрийг 6 хувиас 3.95 хувь болгон бууруулж, давхардуулан авдаг байсан бусад төлбөрүүдийг тэглэснээр 2.2 тэрбум ам.долларын зардлыг хэмнэсэн байна.

Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны салбарын тухайд Мэдээллийн технологийн үйлдвэрлэлийг дэмжих тухай хуулийн хүрээнд байгуулагдах суурьшил бүсэд үйл ажиллагаа явуулах аж ахуйн нэгжүүдийг Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар (ААНДАТ)-аас чөлөөлөх бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний жагсаалтыг баталлаа. Үүнд программ хангамж, видео тоглоом хөгжүүлэлт, компьютерын сэлбэг хэрэгслийн үйлдвэрлэл зэрэг чиглэлүүд багтаж байна. Мөн Монгол Улсад "Ногоон хиймэл оюун ухаан, өгөгдлийн төв" (Green AI Data Center) байгуулах хөрөнгө оруулалтыг татах зорилгоор Өгөгдлийн тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барихаар шийдвэрлэв. Манай улсын хүйтэн цаг агаар нь дата төвийн хөргөлтийн зардлыг 40 хувиар бууруулах давуу талтай тул гадаадын томоохон хөрөнгө оруулагчдыг татах өндөр боломжтой гэж үзэж байна.

Хууль зүй, дотоод хэргийн салбарт иргэдийн өдөр тутмын амьдрал, аюулгүй байдалтай холбоотой гурван хуулийн төсөл болон нэг олон улсын хэлэлцээрийг шийдвэрлэжээ. Нотариатын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгаар нотариатын бүх үйлчилгээг харьяалал харгалзахгүйгээр цахим хэлбэрт шилжүүлж, иргэд заавал биечлэн очих шаардлагагүй болох юм. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуулийн шинэчлэлээр иргэний хэргийн шийдвэр гүйцэтгэх албаны тогтолцоог өөрчилж, алба хаагчдыг цолгүй болгон, үйл ажиллагааг нь үр дүнтэй нь уялдуулан үнэлдэг болно. Мөн шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийг зориуд гацаадаг байдлыг таслан зогсоож, дуудлага худалдааг бүрэн цахимжуулан ил тод болгох бөгөөд хүүхдийн тэтгэмж төлөөгүй тохиолдолд алданги тооцох зохицуулалтыг тусгажээ. Үүнээс гадна Галт зэвсгийн тухай хуулийг шинэчлэн, бүртгэл хяналтыг чангатгахаар болов.

Эцэст нь, Монгол Улс болон БНСУ-ын хооронд жолооны үнэмлэхийг харилцан хүлээн зөвшөөрөх хэлэлцээрийн төслийг баталлаа. Энэхүү хэлэлцээрт БНСУ-ын Ерөнхийлөгчийн Монгол Улсад хийх төрийн айлчлалын үеэр гарын үсэг зурах бөгөөд ингэснээр хоёр улсын иргэд нэг жил хүртэлх хугацаагаар зорчихдоо жолооны үнэмлэхээ шууд ашиглах, урт хугацаагаар оршин суугчид ямар нэгэн шалгалтгүйгээр үнэмлэхээ солиулан авах боломж бүрдэж байна.