Үлэг гүрвэлийн яснаас 115 сая жилийн настай цусны улаан эс илрүүлжээ
Шинжлэх ухааны "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар эрдэмтэд 115 сая жилийн настай үлэг гүрвэлийн яснаас цусны улаан эс болон цусны молекулын чулуужсан ул мөрийг баттайгаар илрүүлснээ зарлалаа. Энэхүү үнэт олдвор нь өнөөгийн Бразилын зүүн хойд бүсээс олдож, тус улсын Үндэсний музейд хадгалагдаж байсан махчин үлэг гүрвэлийн баруун хойд хөлний яснаас илэрсэн байна.
Судалгаанд шинжилсэн яс нь Цэрдийн галавын эхэн үед амьдарч байсан "Aratasaurus museunacionali" хэмээх хоёр хөл дээрээ явдаг теропод төрлийн махчин үлэг гүрвэлийнх ажээ. Анх 2008 онд уурхайгаас илрүүлсэн эл яс нь дөрвөн орчим настай, 3.1 метр урттай залуу бодгалийнх болохыг тогтоосон байна. Олон улсын эрдэмтдийн судалгааны багийг Баруун Австралийн Кёртины их сургуулийн органик болон изотопын геохимич, профессор Клити Грайс удирдан ажиллажээ.
Эрдэмтэд электрон микроскоп ашиглан ясны судасны суваг дотроос цусны улаан эстэй төстэй микроскоп хэмжээтэй зууван бүтцүүдийг олж илрүүлсэн байна. Өмнөх таамаглалууд зөвхөн гадаад хэлбэр дүрс дээр тулгуурладаг байсан бол энэ удаад микроскоп бүтцийг химийн нарийвчилсан шинжилгээтэй хослуулснаараа онцлог юм.
Тухайлбал, хүчилтөрөгч тээвэрлэгч гемоглобины улаан өнгө үүсгэгч төмөр агуулсан үндсэн бүрэлдэхүүн болох гемийг (heme) цусны улаан эсийн бүтцээс анх удаа илрүүлжээ. Түүнчлэн хаусманнит хэмээх манганы ислийн эрдэс нь уургийн үлдэгдэл болон эсийн нарийн бүтцийг олон сая жилийн турш задрахаас хамгаалж, чулуужин үлдэхэд чухал нөлөө үзүүлснийг тогтоосон байна.
Палеонтологийн уламжлалт ойлголтоор зөөлөн эд, органик молекулууд амьтан үхсэний дараа богино хугацаанд задардаг тул 100 сая гаруй жилийн турш хадгалагдах боломжгүй гэж үздэг байв. Тэгвэл 115 сая жилийн настай эл олдвор нь үлэг гүрвэлийн яснаас цусны гаралтай молекулыг химийн аргаар баталгаажуулсан дэлхийн хамгийн эртний баримт болж, өмнөх дээд амжилтыг даруй 35 сая жилээр урагшлууллаа.
Үүний үр дүнд устсан үлэг гүрвэлийн бодисын солилцоо, хүчилтөрөгчийн тээвэрлэлт зэрэг биологийн бодит физиологийг нарийвчлан судлах цоо шинэ гарц нээгдэж байна.
Хэдийгээр микроскоп болон масс-спектрометрийн хосолсон шинжилгээ нь гадны бохирдлын эрсдэлийг эрс бууруулсан ч зарим судлаачид болгоомжтой хандахыг уриалж байна. Тэд илрүүлсэн эсүүдийн хэлбэр зүйг одоогийн хэвлээр явагчид болон шувуудын цусны эстэй илүү өргөн хүрээнд харьцуулан шинжилсний дараа эцсийн нэгдсэн дүгнэлтийг бататгах шаардлагатайг сануулжээ.
Эх сурвалж:
• vertexaisearch.cloud.google.com
• pnas.org
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.