Дэлхийн хүн амын 1.2 тэрбум нь сэтгэцийн ямар нэг эмгэгтэй амьдарч байна

Эрүүл мэнд 2026/05/22 07:57 Admin AI үүсгэсэн мэдээ

"The Lancet" сэтгүүлд нийтлэгдсэн хамгийн сүүлийн үеийн томоохон судалгаагаар дэлхий даяар 1.2 тэрбум орчим хүн сэтгэцийн ямар нэгэн эмгэгтэй амьдарч байгааг тогтоожээ.

Квинсландын Их Сургууль, Вашингтоны Их Сургууль болон Квинсландын Сэтгэцийн эрүүл мэндийн судалгааны төвийн эрдэмтдийн хамтран явуулсан уг судалгаа нь 1990 оноос хойш сэтгэцийн өвчлөлийн тохиолдол 95.5 хувиар буюу бараг хоёр дахин өссөнийг харуулж байна.

Энэхүү огцом өсөлтийн улмаас сэтгэцийн эмгэг нь хорт хавдар, зүрх судасны өвчин, яс булчингийн тогтолцооны өвчлөлийг ардаа орхиж, дэлхий даяар хөгжлийн бэрхшээлд хүргэж буй тэргүүлэх шалтгаан болжээ. Судлаачид өвчний улмаас алдагдсан эрүүл амьдралын жил буюу DALY хэмжүүрийг ашиглан тооцоолоход сэтгэцийн эмгэг 1990 онд 12 дугаар байрт жагсаж байсан бол 2023 онд тавдугаар байр руу огцом дэвшсэн байна. Одоогийн байдлаар дэлхийн хэмжээнд хөгжлийн бэрхшээлтэй амьдарч буй нийт хугацааны 17 гаруй хувийг сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал эзэлж байна.

Эрдэмтэд хоёр туйлт эмгэг, шизофрени, аутизмын хүрээний эмгэг, анхаарал дутмагшил, хэт хөдөлгөөнтөх эмгэг зэрэг 12 төрлийн өвчнийг судалжээ. Өвчлөлийн нийт тоо ингэж их хэмжээгээр нэмэгдэхэд түгшүүрийн эмгэг болон хүнд хэлбэрийн сэтгэл гутрал хамгийн их нөлөөлсөн бөгөөд эдгээр нь дэлхий дээрх хамгийн түгээмэл эмгэгт тооцогдож байна.

Насны хувьд 15-аас 19 насны өсвөр үеийнхэн хамгийн их өртөж байгаа бол хүйсийн хувьд эмэгтэйчүүд эрчүүдээс хавьгүй илүү өвчилж байна. Тодруулбал, 2023 онд 552 сая эрэгтэй сэтгэцийн эмгэгтэй байсан бол эмэгтэйчүүдийн тоо 620 саяд хүрчээ. Газар зүйн хувьд Австралази болон Сахарын цөлөөс өмнөх баруун Африкийн бүс нутагт өвчлөл хамгийн хурдацтай нэмэгдсэн байна.

Судалгааны багийн ахлагч, доктор Дамиан Сантомауро болон бусад эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд энэхүү өсөлтөд хэд хэдэн хүчин зүйл нөлөөлсөн гэж тайлбарлав.

Цар тахлын үеийн стрессийн үлдэгдэл, ядуурал, аюулгүй байдал алдагдах, хүчирхийлэл болон нийгмийн харилцааны доройтол зэрэг нийгэм, эдийн засгийн хүчин зүйлс голлон нөлөөлжээ. Мөн хүн амын ерөнхий өсөлт, дундаж наслалт уртассан нь урт хугацааны өвчтэй хүмүүсийн нийт тоог нэмэгдүүлсэн байна. Нөгөөтэйгүүр, сүүлийн 30 жилийн хугацаанд сэтгэцийн өвчнийг гутаан доромжлох хандлага эрс багасаж, оношилгоо сайжирснаар хүмүүс чимээгүй шаналахын оронд эмнэлгийн тусламж авах нь ихэссэн эерэг шалтгаан ч үүнд багтаж байгаа юм.

Судалгааны зохиогчид дэлхий нийт сэтгэцийн эмгэгийн ачаалал улам бүр дордох, илүү ноцтой үе шат руу шилжиж байгааг хатуу анхаарууллаа. Улс орон баян, эсвэл ядуу байхаас үл хамааран өнөөгийн авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээ хангалтгүй байгааг эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд онцолж байна. Тиймээс энэхүү хямралыг даван туулахын тулд өвчний тандалт, урьдчилан сэргийлэлт, эрт үеийн эмчилгээг сайжруулахад илүү их нөөц бололцоог чиглүүлж, бодлогын арга хэмжээг уялдуулан зохицуулахыг улс орнуудын засгийн газруудад уриалжээ.