Аспирин хавдрын эрсдэлийг бууруулдаг болохыг эрдэмтэд тогтоолоо

Сүүлийн үеийн судалгааны тайлангууд аспирин хавдрын эрсдэлийг хэрхэн бууруулдаг биологийн механизмыг нарийвчлан тайлбарлаж, анагаах ухааны салбарт томоохон эргэлт авчирлаа.

Эрдэмтэд уг эм нь хавдрын эсийг дархлааны тогтолцоонд илрүүлэх боломжийг олгодог болохыг тогтоосон бөгөөд шинэ нээлттэй холбоотойгоор хэд хэдэн улс эрүүл мэндийн удирдамждаа өөрчлөлт оруулж эхлээд байна.

Судлаачдын тогтоосноор аспирин нь хоёр үндсэн замаар хавдрын үүсэл болон үсэрхийллээс сэргийлдэг байна. Хамгийн чухал нь цусны ялтас дахь Thromboxane A2 (TXA2) бодисыг дарангуйлдаг явдал юм. Ердийн үед хавдрын эсүүд цусны жижиг бүлэгнэл дотор нуугдаж биеэр тархдаг бол аспирин цусыг шингэлснээр хамгаалалтыг устгаж, дархлааны T-эсүүдэд хавдрыг таньж устгах боломжийг олгодог. Түүнчлэн эсийн хяналтгүй өсөлтийг өдөөдөг даавар ялгаруулдаг Cox-2 ферментийн үйл ажиллагааг саатуулдаг болохыг баталжээ.

Ньюкасл их сургуулийн профессор Жон Бернээр ахлуулсан судалгааны баг генетикийн шалтгаант бүдүүн гэдэсний хавдар тусах өндөр эрсдэлтэй буюу Линчийн хамшинжтэй өвчтөнүүдэд туршилт хийсэн байна.

Өдөр бүр бага тунгаар аспирин хоёр жилийн турш уусан хүмүүсийн дунд дараагийн арван жилийн хугацаанд бүдүүн гэдэсний хавдрын тохиолдол 50 хувиар буурсан гайхалтай үр дүн гарчээ. Мөн зүрхний өвчинд хэрэглэдэг бага тунтай аспирин нь өндөр тунтай ижил хэмжээнд хавдрын үсэрхийллийг зогсоох үйлчилгээ үзүүлэхийн зэрэгцээ дотоод цус алдах зэрэг гаж нөлөө багатай болохыг нотолсон байна.

Эдгээр шинжлэх ухааны баримтуудад үндэслэн Швед улс бүдүүн гэдэсний хавдартай өвчтөнүүдийг тусгай мутацийн шинжилгээнд хамруулж, хавдар дахин сэдрэхээс сэргийлэх зорилгоор бага тунтай аспириныг стандарт эмчилгээндээ албан ёсоор нэвтрүүлсэн анхны улс боллоо. Их Британи улс мөн эрүүл мэндийн удирдамжаа шинэчилж, өндөр эрсдэлтэй бүлгийн хүмүүст 20 наснаас эхлэн аспирин хэрэглэхийг зөвлөж байна. Одоогийн байдлаар Их Британи, Ирланд, Энэтхэг улсуудад 11 мянган хүнийг хамруулсан хөх, түрүү булчирхай, улаан хоолойн хавдрын эсрэг аспирины нөлөөг судлах томоохон туршилт үргэлжилж байгаа бөгөөд эцсийн үр дүн 2027 онд гарах юм.

Гэсэн хэдий ч мэргэжилтнүүд уг эмийг нийтээрээ хавтгайруулан хэрэглэхээс сэрэмжлүүлж байна. Генетикийн өндөр эрсдэлгүй энгийн хүмүүст хавдраас сэргийлэх үр дүн 10-15 жилийн дараа илэрдэг бол ходоод, тархинд цус алдах ноцтой эрсдэл шууд үүсдэг байна. Мөн Монаш их сургуулийн судалгаагаар 70-аас дээш насны эрүүл хүмүүс өдөр бүр аспирин ууж эхлэх нь хавдрын эрсдэлийг бууруулахгүйгээр барахгүй, хавдартай холбоотой нас баралтыг 15 хувиар нэмэгдүүлдэг болохыг анхааруулжээ. Тиймээс аспириныг зөвхөн эмчийн заавраар, өөрийн эрсдэлийн түвшинг тодорхойлуулсны үндсэн дээр хэрэглэх нь зүйтэй бөгөөд цаашид семаглутид зэрэг өөр төрлийн эмчилгээний аргуудтай хавсран судлах шаардлагатай байна.

Эх сурвалж:

• sciencedaily.com

• thenews.com.pk

• inc.com

• prevention.com

• pharmacytimes.com