Ангараг гарагт 4.1 тэрбум жилийн өмнө ус оршин байсныг батлав
Эрдэмтэд дэлхий дээр олдсон хамгийн эртний Ангараг гаргийн солируудын нэг болох "Teghaza 001"-ийг нарийвчлан шинжилж, тус улаан нүдэн гаргийн гадаргуу дээр 4.1 тэрбум жилийн тэртээ шингэн ус оршин байсныг баталжээ.
Баруун Африкийн Мали улсын нутаг дэвсгэр дэх Сахарын цөлийн давст тал газраас солир хайгчид 2022 онд анх илрүүлсэн энэ сансрын чулуулаг нь өдгөө дэлхий дээр бүртгэгдсэн 435 орчим Ангараг гаргийн солирын хамгийн эртний гурван олдворын нэгт тооцогдож байгаа юм.
Ягаан туяатай уг сансрын биет нь нийт 798.5 грамм буюу 1.8 орчим фунт жинтэй найман хэлтэрхийнээс бүрдэх бөгөөд хамгийн том хэсэг нь 442 грамм татаж байгаа юм. Чулуулгийн бүтэц дэх талстад агуулагдах ураны цацраг идэвхт задралыг хэмжих аргаар насжилтыг тогтооход уг биет дор хаяж 4.1 тэрбум жилийн өмнө буюу Ангараг гаргийн залуу үед үүссэн нь тодорхой болжээ. Энэ нь Дэлхий дээр анхны амьдрал үүсэж эхэлж байсан цаг хугацаатай шууд давхцаж байгаагаараа шинжлэх ухааны хувьд онцгой ач холбогдолтой юм.
Судлаачдын тогтоосноор уг чулуулаг анх Ангарагийн мантийн магма хөрж, царцдас болон хувирах үед бий болсон байна. Хожим нь солир, эсвэл сүүлт од тус гаргийг мөргөх үед сансарт шидэгдэн, нарыг олон сая жилийн турш тойрон эргэлдсэний эцэст Дэлхийн татах хүчинд баригдан Сахарын цөлд унажээ. Солирын галт уулын эрдэсийн найрлага нь NASA-гийн "Mars Reconnaissance Orbiter" аппаратаас Ангараг гаргийн өмнөд өндөрлөг бүсэд ажигласан царцдасын бүтэцтэй төгс таарч буйг эрдэмтэд онцолсон байна.
NASA-гийн Тийрэлтэт хөдөлгүүрийн лабораторийн гаргийн судлаач Ян Люгээр удирдуулсан олон улсын баг судалгааны үр дүнгээ 2026 оны аравдугаар сарын 29-нд "Science" сэтгүүлд нийтлүүлсэн бөгөөд шинжээчид энэхүү олдворыг "Ангарагийн Розетта чулуу" хэмээн нэрлэжээ. Шинжилгээгээр солирын найрлагаас усны нөлөөгөөр хувирсан эрдэсүүд болон изотопын тодорхой ул мөр илэрсэн нь 4.1 тэрбум жилийн өмнө шингэн ус тус гаргийн царцдастай харилцан үйлчлэлд орж байсныг баталсан байна. Түүнчлэн "Science Advances" сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгааны өгүүлэлд чулуулаг дахь усны агууламжийг нарийвчлан дурдсан бөгөөд энэ нь тухайн үед амьдрал бүрэлдэх боломжит таатай орчин бүрдэж байсны нотолгоо болж байна.
Калифорнийн Технологийн хүрээлэнгийн профессор Фрэнсис Тиссо тэргүүтэй геохимичид хурууны хумснаас ч жижиг хэлтэрхийнүүд дээр дэвшилтэт арга ашиглаж, олдворын үндсэн хэсгийг гэмтээлгүйгээр эрдэсийн дан ширхэгийг шинжлэн насыг нь тогтоож чаджээ. Хэдийгээр эртний биологийн бичил биетний шууд ул мөр олдоогүй ч Teghaza 001 солир нь Улаан нүдэн гаргийн эхэн үеийн уур амьсгал, усны хувьслыг таньж мэдэх судалгаанд үнэлж баршгүй шинэ хуудсыг нээж байна.
Эх сурвалж:
•
• nasa.gov
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.