🔴Н.Алтаншагай: Туулын хурдны зам, Сэлбэ дэд төв төслүүд МАН-ын мөрийн хөтөлбөрт багтсан

НИЙСЛЭЛИЙН НЭЭЛТТЭЙ СОНСГОЛ: ШИНЖЭЭЧДИЙН ДҮГНЭЛТ БА ТОМООХОН ТӨСЛҮҮДИЙН БОДИТ БАЙДАЛ

Нийслэлийн тулгамдсан асуудлуудыг хэлэлцсэн хоёр өдрийн нээлттэй сонсгол өндөрлөлөө. Иргэдийн мэдэх эрхийг хангах, бодит мэдээллээр хангах үүднээс энэхүү сонсгол чухал ач холбогдолтой болсон хэдий ч шинжээчдийн гаргасан дүгнэлт, танилцуулсан баримтууд эргэлзээ дагуулж байна. Сонсголд ажилласан 10 шинжээч асар богино хугацаанд, их хэмжээний материалтай ажилласан тул дүгнэлтэд дутуу дулимаг зүйлс орсон гэдгийг тэд өөрсдөө ч хүлээн зөвшөөрсөн юм. Үүнээс гадна ашиг сонирхлын зөрчлийн асуудал хүчтэй яригдав. Тухайлбал, Сэлбэ дэд төвийн төлөвлөлт, тендерт оролцож байсан хүмүүс өөрсдөө энэхүү сонсголын шинжээчээр ажилласан нь илэрхий ашиг сонирхлын зөрчил үүсгэсэн бөгөөд үүнийг албаны хүмүүс ч тодруулан асууж байлаа.

Сүүлийн үед Хотын дарга Х.Нямбаатарыг буруутгах, асуудлыг улс төржүүлэх хандлага нэлээд ажиглагдах болсон. Өнгөрсөн 36 жилийн хугацаанд нийслэлд зам талбай, гэрэлтүүлэг, сургууль, цэцэрлэг, цахилгаан станц, хурдны зам, түгжрэл, агаарын бохирдол зэрэг маш олон асуудал хуримтлагдсан нь урьд өмнө нийслэл бие даасан эрх зүйн орчингүй, санхүүгийн чадамж муутай байсантай шууд холбоотой. Харин 2022 онд Улаанбаатар хотын эрх зүйн байдлын тухай хууль шинэчлэгдсэнээр санхүүгийн хувьд бие даан хөгжих, бонд гаргах зэрэг олон боломж нээгдсэн юм. Одоогийн хотын удирдлагууд эдгээр боломжийг ашиглан хуримтлагдсан асуудлуудыг шийдвэрлэхээр зоригтой хөдөлж эхэлсэн нь улс төрийн эсэргүүцэлтэй тулгарч байна. Энэ бол хэн ч гарч ирсэн нүүр тулах ёстой асуудал бөгөөд Монгол Улсын хүн амын 55 хувь, эдийн засгийн 81 хувь нь төвлөрсөн нийслэл хотод түгжрэл, агаар болон хөрсний бохирдлыг шийдвэрлэхээс өөр аргагүй цаг үе ирээд байна.

Сонсголоор хөндөгдсөн "Туул хурдны зам" төслийн тухайд энэ нь шинээр гарч ирсэн ажил биш юм. Анх 2013 оны Засгийн газрын тогтоолоор байршил, зураг төсөл нь батлагдсан ч санхүүжилтгүйн улмаас гацсан хугацаанд замын трасс дагуу олон орон сууцны хотхон, объектууд баригдсанаар өмчийн маргаан үүсэж, өнөөдөр хүндрэл учруулж байна. Хот нэгэнт эдийн засгийн чадамжтай болсон тул Туул хурдны зам, Сэлбэ дэд төв, тойрог хурдны зам, V цахилгаан станц, лаг болон хог хаягдал шатааж эрчим хүч гаргах үйлдвэр зэрэг томоохон төслүүдийг эрэмбэлэн хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд эдгээр эхний төслүүд хөдөлж эхлэхэд нийгэмд тодорхой хэмжээний хүлээлт, шок үүсэж байна.

Сэлбэ дэд төвд 10 мянган айлын орон сууц барих төслийг шинжээчид "эдийн засгийн өгөөжгүй" гэж дүгнэсэнтэй салбарынхан санал нийлэхгүй байна. Энэхүү дүгнэлтийг гаргасан шинжээчдийн дунд ашиг сонирхлын зөрчилтэй хүмүүс байсан бөгөөд Сэлбэ дэд төв нь нэг төвт хотоос олон төвт хот руу шилжих, төвлөрлийг сааруулах бодлогын гол цөм юм. Улаанбаатар хотыг 14 дагуул хот болгон хөгжүүлэхээр төлөвлөсний эхний жишиг хороолол нь Сэлбэ дэд төв дээр босож байгаа бөгөөд ажил нь амжилттай үргэлжилж байна. Энэ төсөл хэрэгжсэнээр тухайн орчныхоо агаар, орчны бохирдлыг 35-40 хувиар, дам нөлөөгөөрөө Улаанбаатар хотын нийт агаарын бохирдлыг 7 хувиар бууруулах асар өндөр нийгэм, эдийн засгийн үр ашигтай юм.