Б.Дэлгэрсайхан: Харбины гэрээгээр надад хэрэг үүсгээд шалгавал шалга. Нуух юм байхгүй

Зам, тээврийн хөгжлийн сайд Б.Дэлгэрсайхан 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 13-ны өдөр "Харбины гэрээ"-тэй холбоотой үүсээд буй маргаантай асуудлаар албан ёсны байр сууриа илэрхийллээ. Тэрбээр уг гэрээг тойрсон улс төржилтийг зогсоож, улс орныхоо эрх ашгийг урьтлан харахыг уриалсан бөгөөд Улсын Их Хуралд хянан шалгах түр хороо байгуулах санал олонхын дэмжлэг авч чадаагүй унасны дараа ийнхүү мэдэгдэл хийсэн юм.

Салбарын сайд олон нийтийн дунд эргэлзээ төрүүлээд буй асуудалд шууд хариулт өгөхдөө "Харбины гэрээгээр надад хэрэг үүсгээд шалгавал шалга. Нуух юм байхгүй. Улс төржилтөө биш улсаа бодъё" хэмээн онцлон тэмдэглэв. Түүнчлэн уг баримт бичгийн бүх нарийн ширийн мэдээллийг ил тод болгох нь эдийн засгийн ноцтой үр дагаварт хүргэж болзошгүйг анхаарууллаа. Хэрэв гэрээний нөхцөлийг бүрэн дэлгэвэл урд хөрш хилээ хааж, нүүрс худалдан авалтаа зогсоох эрсдэлтэйг тэрбээр сануулсан байна.

Үүнээс өмнө буюу 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 10-ны өдөр Улсын Их Хурал Харбины гэрээг шалгах зорилго бүхий Хянан шалгах түр хороо байгуулах тухай тогтоолын төслийг хэлэлцэн санал хураасан юм. Гэвч чуулганы хуралдаанд оролцсон 114 гишүүний ердөө 37.7 хувь нь уг санаачилгыг дэмжсэнээр тогтоолын төсөл олонхын санал авч чадалгүй унасан түүхтэй. Энэхүү шийдвэр нь хууль тогтоох байгууллагаас албан ёсны мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулахаас татгалзсан хэрэг болсон юм.

БНХАУ-ын Харбин хотноо үзэглэсэн уг Засгийн газар хоорондын хэлэлцээр нь Гашуунсухайт болон Ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын холболт, нүүрсний борлуулалт, Тавантолгойн орд газрын хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхэд чиглэж байгаа аж. Гэсэн хэдий ч Д.Ганбат, Ж.Баярмаа тэргүүтэй сөрөг хүчний гишүүд уг тохиролцоог улс оронд ашиггүй хэмээн шүүмжилсээр байна. Тэдний зүгээс 16 жилийн хугацаанд ойролцоогоор 250 сая тонн нүүрсийг зах зээлийн үнээс 30-50 хувийн хямдралтайгаар борлуулах нөхцөл тусгагдсан бөгөөд үүний улмаас 10 тэрбум ам.долларын алдагдал хүлээх магадлалтай гэж буруутгаж байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр, Засгийн газар болон гэрээг дэмжигчид энэхүү баримт бичгийг олон жил гацсан төмөр замын чухал дэд бүтцийг дуусгах, нүүрсний экспортыг урт хугацаанд тогтвортой хадгалахад нэн шаардлагатай алхам гэж тайлбарлаж байна. Өмнөх оффтейк гэрээнүүдтэй ижил нууцлагдмал байдалд хийгдсэн гэх хардлага нийгэмд байсаар байгаа ч салбарын сайд өөрийгөө шалгуулахад бэлэн гэдгээ илэрхийлж, хууль тогтоох байгууллага түр хороо байгуулахаас татгалзсанаар энэхүү маргаан цаашид хэрхэн өрнөх нь анхаарал татсан хэвээр үлдлээ.