ШУУРХАЙ: ОХУ бензиний экспортоо дөрвөн сарын хугацаатай бүрэн зогсооно

ОХУ-ын Шадар сайд Александр Новак 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн тус улсын бензиний экспортод бүрэн хориг тавих шийдвэрийг албан ёсоор зарлалаа. Энэхүү хязгаарлалт нь 2026 оны долдугаар сарын 31-ний өдрийг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд дотоодын зах зээл дэх шатахууны үнийг тогтворжуулах, нийлүүлэлтийн хомсдолоос сэргийлэх зорилготой юм. Шадар сайд А.Новак ОХУ-ын Эрчим хүчний яаманд холбогдох засгийн газрын тогтоолын төслийг яаралтай боловсруулж, бүх үйлдвэрлэгч болон зах зээлд оролцогчдын экспортыг зогсоох үүрэг өгсөн байна.

Шийдвэр гаргах болсон гол шалтгаан нь Оросын дотоодын бирж дээрх шатахууны үнийн огцом өсөлттэй шууд холбоотой. Тухайлбал, гуравдугаар сарын эхнээс хойш AИ-92 болон AИ-95 маркийн бензиний үнэ 11 орчим хувиар өсөөд байна. Үүнээс гадна Ойрхи Дорнод дахь АНУ болон Ираны хоорондын хямрал, Ормузын хоолойн нөхцөл байдлаас шалтгаалан дэлхийн зах зээлд газрын тосны үнэ хэлбэлзэж байгаа нь Оросын эрчим хүчний бүтээгдэхүүний гадаад эрэлтийг эрс нэмэгдүүлж, дотоодод хомсдол үүсэх эрсдэлийг бий болгожээ.

Дэд бүтцийн салбарт тулгарсан хүндрэлүүд нь нийлүүлэлтийн сүлжээнд сөргөөр нөлөөлж эхэлсэн. Сүүлийн үед зарим томоохон газрын тос боловсруулах үйлдвэрүүд, тэр дундаа Роснефтийн Саратов болон Сургутнефтегазын Кириши үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа түр зогсоосон нь зах зээл дэх бүтээгдэхүүний хэмжээг бууруулсан байна. Мөн хаврын тариалалтын ажил эхэлж буйтай холбоотойгоор хөдөө аж ахуйн салбарын шатахууны хэрэгцээ оргил үедээ хүрч байгаа нь ийнхүү экспортыг хязгаарлах нөхцөлийг бүрдүүлжээ.

ОХУ өмнө нь өдөрт дунджаар 120,000-аас 170,000 баррель бензин экспортолдог байсан бөгөөд энэхүү шийдвэр хэрэгжиж эхэлснээр дэлхийн зах зээл дэх нийлүүлэлт тодорхой хэмжээгээр тасалдах төлөвтэй байна. Харин дизель түлшний экспортын тухайд одоогоор ямар нэгэн хязгаарлалт тогтоох асуудлыг хэлэлцээгүй байгааг албаны эх сурвалжууд онцоллоо. Энэхүү хориг нь зөвхөн бензиний төрлийн бүтээгдэхүүнд хамаарах бөгөөд дөрвөн сарын турш хүчин төгөлдөр мөрдөгдөх юм.

Энэхүү стратегийн шийдвэр нь ОХУ-ын эрчим хүчний аюулгүй байдлыг хангах, инфляцын дарамтыг бууруулахад чиглэсэн чухал алхам болж байна. Цаашид дэлхийн геополитикийн нөхцөл байдал болон дотоодын үйлдвэрлэлийн хүчин чадлаас шалтгаалан экспортын бодлогод өөрчлөлт орох эсэхийг шинжээчид анхааралтай ажиглаж байна.