Эртний Шумерчуудын 5000 жилийн өмнөх нээлт орчин үеийн цаг тооллыг тодорхойлж байна
Одоогоос 5000 орчим жилийн өмнө эртний Месопотамийн Шумерчуудын нээсэн нээлт өнөөдөр бидний цаг хугацааг хэмжих үндсэн зарчим хэвээр байгааг эрдэмтэд онцолж байна.
BBC болон бусад томоохон хэвлэлүүдийн мэдээлснээр, орчин үеийн хүн төрөлхтөн ихэнх хэмжилтдээ аравтын систем ашигладаг боловч цаг хугацаа, өнцөг хэмжихдээ Шумерчуудын үндэслэсэн 60-тын (sexagesimal) системийг ашигласаар байгаа нь шинжлэх ухааны сонирхолтой сэдэв болоод байна.
Гринвичийн Хааны музейн шинжлэх ухааны тайлбарлагч Финн Барриж энэхүү системийн үүслийг хүний гарын хурууны үеэр тоолох аргатай холбон тайлбарлажээ. Нэг гарын эрхий хуруугаараа нөгөө дөрвөн хурууны гурван үеийг тоолоход 12 хүрдэг бөгөөд нөгөө гарын таван хуруугаар эдгээр 12-тын багцыг тэмдэглэснээр нийт 60-д хүрдэг байна. Хэдийгээр энэ нь таамаглал боловч Шумерчууд яагаад заавал 60-ын тоог сонгосон талаарх хамгийн боломжит тайлбарт тооцогддог бөгөөд тэд үүнийг шаантаг бичгээрээ анх баримтжуулан үлдээжээ.
Судлаач Монрогийн тэмдэглэснээр, Шумерчууд яг яагаад 60-ыг илүүд үзсэн талаар археологийн баттай нотолгоо хомс байдаг ч энэ тоо нь математикийн хувьд асар их давуу талтай юм. 60 бол 1-ээс 6 хүртэлх бүх тоонд, мөн 10, 12, 15, 20, 30-д хуваагддаг хамгийн бага тоо бөгөөд энэ нь эртний одон орон судлаачид болон худалдаачдад цаг хугацаа, орон зайг нарийвчлан хуваахад хялбар болгодог байжээ. Энэхүү уян хатан чанар нь 60-тын системийг мянга мянган жилийн турш оршин тогтнох үндэс болсон байна.
Түүхийн явцад энэхүү системийг өөрчлөх оролдлогууд гарч байсны хамгийн тод жишээ нь 1793 оны Францын хувьсгалчдын туршилт юм. Тэд цагийг аравтын системд шилжүүлж, нэг өдрийг 10 цаг, нэг цагийг 100 минут, нэг минутыг 100 секунд болгон хуваасан ч энэ нь ердөө нэг жил гаруй хугацаанд үргэлжлээд бүтэлгүйтжээ. Одоо байгаа цагуудыг шинэчлэхэд хэтэрхий төвөгтэй байсан төдийгүй 10 хоногийн ажлын долоо хоног нь иргэдийн дургүйцлийг төрүүлж, Францыг хөрш орнуудаас нь тусгаарласан тул уг системийг цуцалсан байна.
2026 оны эхээр хийгдсэн шинэ судалгаанууд эртний иргэншлүүдийн мэдлэг бидний төсөөлж байснаас ч илүү нарийн байсныг баталж байна. Тухайлбал, Шумерчууд гаргуудын тойрог зам болон дэлхийн нэг өдрийн 1440 минуттай дүйцэх 144 гэсэн тогтмол тоог нээсэн байж болзошгүйг эрдэмтэд тогтоожээ. Мөн Кембрижийн их сургуулийн судлаачид Маяачуудын 819 хоногийн хуанлийг тайлж уншсан нь эртний соёл иргэншлүүд сансар огторгуйн мөчлөгийг аравтын бус системээр гайхалтай нарийвчлалтай хэмжиж байсныг илтгэж байна.
Ийнхүү 5000 жилийн өмнөх Месопотамийн элсэн цөлд үүссэн тооллын систем өнөөдрийн дижитал эрин үед ч бидний амьдралын салшгүй хэсэг хэвээр байна. Энэхүү эртний нууцлаг шийдвэр нь хүн төрөлхтний соёл иргэншил, шинжлэх ухааны хөгжилд хэчнээн гүн гүнзгий ул мөр үлдээснийг гэрчилж байгаа бөгөөд цаашид ч сансар огторгуй, цаг хугацааг хэмжих үндсэн хэмжүүр хэвээр байх төлөвтэй байна.
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.