Сургуулийн дээрэлхэлт үйлдсэн сурагчдын их сургуульд элсэх эрхийг хязгаарлаж эхэллээ

Өмнөд Солонгос улс сургуулийн орчин дахь дээрэлхэлт, хүчирхийлэлтэй тэмцэх зорилгоор 2026 оны хичээлийн жилээс эхлэн сурагчдад хүлээлгэх хариуцлагыг эрс чангатгаж, их сургуульд элсэх боломжийг нь хязгаарлах шийдвэр гаргалаа. Тус улсын 195 их, дээд сургууль элсэгчдийн бага, дунд, ахлах сургуулийн хувийн хэргийг заавал шалгаж, дээрэлхэлтийн түүхтэй сурагчдаас татгалзах эсвэл онооноос нь хасах журам хэрэгжүүлж эхэлсэн байна. Энэхүү шийдвэр нь хүүхэд залуусын ирээдүйн боловсрол, карьертай шууд холбогдож байгаагаараа онцлог юм.

Шинэ журмын дагуу их сургуулиуд элсэлтийн шалгалтын онооноос гадна тухайн сурагчийн сургуулийн орчин дахь зан төлөв, ёс зүйн түүхийг нэн тэргүүнд авч үзэх болжээ. 2024 оны байдлаар нийт 45 сурагч сургуулийн дээрэлхэлтэд холбогдсон гэх шалтгаанаар томоохон их сургуулиудад элсэж чадалгүй хасагдсан байна. Энэ нь сурагчдад сургуулийн орчинд бусдыг дарамтлах, хүчирхийлэл үйлдэх нь тэдний ирээдүйн сурч боловсрох эрхэд ноцтой саад учруулна гэдгийг бодит жишээгээр харуулж байна.

Зөвхөн сурагчдад хариуцлага тооцоод зогсохгүй, тэдний эцэг эхэд санхүүгийн болон хуулийн хариуцлага хүлээлгэх жишиг тогтож байна. Тухайлбал, 2026 оны 3-р сарын 8-ны өдөр Пусан хотын шүүхээс ангийнхнаа дээрэлхэж, хохирогчийн ээжид халдсан сурагчийн эцэг эхэд 15,500 ам.доллар буюу 23 сая воны нөхөн төлбөр төлөх шийдвэр гаргажээ. Шүүхийн зүгээс хүүхдийнхээ хүмүүжилд анхаараагүй эцэг эхийг хохирогчийн сэтгэл санаа болон бие махбодын хохирлыг барагдуулах үүрэгтэй гэж үзсэн байна.

Энэхүү хатуу арга хэмжээ нь дэлхийн бусад улс орнуудад ч ажиглагдаж буй хандлагатай нийцэж байгаа юм. Жишээлбэл, Малайз улсад дээрэлхэлт үйлдсэн этгээд 250,000 ринггит хүртэлх торгууль төлөх хууль хэрэгжиж байгаа бол Тринидад ба Тобаго улсад эцэг эхчүүдийг хүүхдийнх нь үйлдсэн хэргийн төлөө хууль ёсны хариуцлагад татах шинэ хуулийн төсөл боловсруулагдаж байна. Эдгээр зохицуулалтууд нь сургуулийн орчин дахь хүчирхийллийг зөвхөн сургуулийн дотоод асуудал биш, нийгмийн болон хуулийн ноцтой зөрчил гэж үзэх болсныг илтгэж байна.

Сургуулийн дээрэлхэлтийн эсрэг авч буй эдгээр арга хэмжээнүүд нь ирээдүйд хүчирхийллээс ангид сургуулийн орчныг бүрдүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлэх төлөвтэй байна. ЮНЕСКО-гийн мэдээлснээр дэлхий даяар 3 сурагч тутмын 1 нь дээрэлхэлтэд өртдөг хэвээр байгаа тул 2026 онд Филиппиний Манила хотод болох олон улсын сайд нарын бага хурлаар энэ асуудлыг дахин хэлэлцэж, улс орнуудын хүлээсэн үүргийг дүгнэхээр болжээ. Цаашид сурагчдын ирээдүйн эрхийг хязгаарлах замаар урьдчилан сэргийлэх энэхүү хандлага улам бүр өргөжих төлөвтэй байна.