Хүн төрөлхтөн хүн-сэрүүлэг ашиглаж ирсэн түүхэн аргуудыг эргэн дурссаны учир
"Times of India" болон "History of Simple Things" зэрэг түүх, танин мэдэхүйн хэвлэлүүд орчин үеийн технологиос өмнөх үеийн "хүн болон механик сэрүүлэг"-ийн талаарх дэлгэрэнгүй тоймыг нийтэллээ.
Аж үйлдвэрийн хувьсгалын үеэс эхлэн хүмүүс цаг хугацаатай уралдан ажиллахын тулд "knocker-upper" буюу хүн-сэрүүлэг хөлслөхөөс эхлээд ус, лаа, хүж ашиглан цаг хэмжих нарийн аргуудыг боловсруулж ирсэн байна. Эдгээр түүхэн баримтууд нь өнөөгийн нийгэмд өрнөж буй зуны цагийн тоолол болон хүний биологийн хэмнэлийн талаарх хэлэлцүүлэгтэй давхцаж байгаагаараа онцлог юм.
Британи болон Ирландад Аж үйлдвэрийн хувьсгалын үеэр буюу 18-р зууны сүүлээс 20-р зууны дунд үе хүртэл "knocker-upper" хэмээх мэргэжил маш чухал үүрэг гүйцэтгэж байв. Тухайн үед үйлдвэрүүд ажил эхлэх цагийг хатуу мөрдөхийг шаарддаг байсан ч механик сэрүүлэг хэт үнэтэй байсан тул ажилчид долоо хоногт хэдэн пенни төлж, өөрсдийгөө сэрээлгэдэг байжээ. Эдгээр "мэргэжилтнүүд" урт хулсан модоор цонх тогших, эсвэл хатаасан вандуйг цонх руу гуурсаар үлээх зэрэг өвөрмөц аргуудыг ашигладаг байв. Тэд үйлчлүүлэгчээ сэрсэн гэдгийг батлах дохио авах хүртэл цонхны гадна зогсдог байсан бөгөөд энэ мэргэжил Английн зарим үйлдвэрийн хотуудад 1970-аад он хүртэл хадгалагдаж ирсэн байна.
Механик цаг түгээмэл болохоос өмнө эртний иргэншлүүд байгалийн хүч болон физикийн хуулийг ашиглан сэрүүлэг зохион бүтээж байжээ. Тухайлбал, МЭ 520 онд Хятадын яруу найрагч Ю Жянгу лаан дээр тодорхой зайд хадаас зоож, лаа хайлж дуусахад хадаас төмөр тавиур дээр унаж чимээ гаргах аргыг тодорхойлсон байдаг. Мөн эртний Грекийн гүн ухаантан Платон МЭӨ 5-р зуунд усны цагийг өөрчлөн, агаарын даралтын тусламжтайгаар данх шиг исгэрдэг сэрүүлэг болгон ашиглаж байсан түүхтэй. Хятадад мөн хүж ашиглан металл бөмбөлөг унагах замаар цаг хэмждэг байсан нь технологийн сонирхолтой шийдэл байв.
Шашны зан үйл болон биологийн хэрэгцээ ч цаг хэмжихэд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байв. МЭ 604 онд Ромын пап Сабиниан мөргөлийн цагийг мэдэгдэхийн тулд хонх цохих ёсыг нэвтрүүлсэн бол Дундад зууны Европт сүмийн хонх цохигч элсэн цаг ашиглан цагийг хянадаг байжээ. Түүнчлэн, уугуул америкчуудын дунд унтахынхаа өмнө их хэмжээний ус ууж, давсаг дүүрэх мэдрэмжээр үүр цайхаас өмнө сэрэх биологийн аргыг өргөн ашигладаг байсан нь түүхэн зохиолуудад тэмдэглэгдэн үлджээ.
Механик сэрүүлгийн хувьсал 1787 онд Америкийн зохион бүтээгч Леви Хатчинс анхны загварыг гаргаснаар шинэ шатанд гарсан юм. Гэвч түүний зохион бүтээсэн цаг нь зөвхөн өглөөний 04:00 цагт буюу өөрийнх нь ажилдаа явах ёстой цагт л дуугардаг дутагдалтай байв. Сэрүүлгийн цагийг хүссэнээрээ тохируулдаг болох технологи 19-р зууны дунд үеэс патентлагдаж эхэлсэн ч 20-р зууны эхэн үе хүртэл энгийн иргэдийн хувьд хэт үнэтэй хэрэглээ хэвээр байсан бөгөөд хямд механик цагнууд гарч ирснээр "хүн-сэрүүлэг"-ийн эрин үе төгсгөл болжээ.
Өнөөдөр АНУ-ын Анагаах ухааны нийгэмлэгийн шинжээчид эдгээр түүхэн аргуудыг эргэн дурсах замаар зуны цагийн тооллын талаарх маргаанд оролцож байна.
Хүн төрөлхтөн түүхийн туршид нийгмийн шаардлага болон биологийн хэмнэлээ нийцүүлэх гэж хичээж ирснийг эдгээр аргууд гэрчилдэг. Эмнэлгийн мэргэжилтнүүд хүний байгалийн цаг буюу хэмнэлийг алдагдуулахгүй байхын тулд стандарт цагийн тооллыг тогтмол мөрдөх нь зүйтэй гэсэн байр суурийг илэрхийлж байна.
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.