Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй дэлхийн эдийн засгийн хямрал нүүрлэлээ
2026 оны 3 дугаар сарын 4-ний байдлаар Иран болон АНУ-Израилийн хооронд үүссэн зэвсэгт мөргөлдөөн даамжирч, дэлхийн эдийн засагт инфляц эрчимжин, томоохон хямрал нүүрлэх бодит аюул тулгараад байна. Ойрхи Дорнод дахь цэргийн ажиллагаа тав дахь өдөртөө үргэлжилж байгаатай холбоотойгоор эрчим хүчний нийлүүлэлт тасалдаж, олон улсын хөрөнгийн зах зээлүүд огцом уналттай байгааг шинжээчид онцолж байна.
Мөргөлдөөн эхэлснээс хойш Brent маркийн газрын тосны үнэ 10-13 хувиар өсөж, нэг баррель нь 80-82 ам.долларт хүрлээ. Дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийн 20 хувийг дамжуулдаг Ормузын хоолойн тээвэрлэлт саатсан нь эрчим хүчний "нийлүүлэлтийн цохилт" үүсэх гол шалтгаан болоод байна. Хэрэв зэвсэгт мөргөлдөөн удаан үргэлжилбэл газрын тосны үнэ 100 ам.долларыг давж, дэлхийн инфляцыг 0.6-0.8 нэгж хувиар нэмэгдүүлэх эрсдэлтэйг Олон Улсын Валютын Сангийн тэргүүн дэд захирал Даниэль Кац анхаарууллаа.
Хөрөнгийн зах зээлийн хувьд нөхцөл байдал хүндэрч, Ази болон Европын гол индексүүд улаан бүс рүү шилжсэн байна. Тухайлбал, Японы Nikkei индекс 3 хувиар, Өмнөд Солонгосын KOSPI индекс огцом буурсан бол АНУ-ын S&P 500 болон Dow Jones индексүүд 1-3.5 хувийн уналттай хаагджээ. Хөрөнгө оруулагчид эрсдэлээс сэргийлж алтны нөөц рүү хошуурч байгаа бол агаарын тээврийн компаниудын хувьцаа нислэг цуцлалт болон агаарын орон зай хаагдсанаас үүдэн хамгийн их хохирол амсаж байна.
Цэргийн ажиллагааны хүрээнд АНУ болон Израилийн "Operation Epic Fury" ажиллагаа үргэлжилж, Ираны Исламын хувьсгалт гварди "Үнэн амлалт 4" ажиллагаагаар хариу цохилт өгч, 40 орчим пуужин харваснаа мэдэгдэв. Тегеран хотод дэлбэрэлтүүд сонсогдсоор байгаа бөгөөд Израилийн агаарын хүчин Ираны байлдааны онгоцыг сөнөөсөн мэдээ иржээ. Дипломат түвшинд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Испани улсыг цэргийн баазаа ашиглуулахаас татгалзсан гэх шалтгаанаар тус улстай хийх худалдаагаа зогсоохоо мэдэгдсэн нь олон улсын харилцааг улам хурцатгаж байна.
Арабын Нэгдсэн Эмират, Катар, Кувейт зэрэг орнуудын агаарын орон зай хаагдсанаар олон мянган нислэг цуцлагдаж, аялал жуулчлалын салбар зогсонги байдалд орлоо. Тээврийн зардал болон даатгалын хураамж өссөн нь гэр ахуйн бараа бүтээгдэхүүний үнэд шууд нөлөөлж, өрхийн төсөвт дарамт болж эхэлжээ. Канад тэргүүтэй улс орнууд иргэдээ Ойрхи Дорнодоос яаралтай нүүлгэн шилжүүлж эхэлсэн нь нөхцөл байдал хэр ноцтой байгааг илтгэж байна.
Эдгээр үйл явдлууд нь дэлхий даяар инфляцын шинэ давлагаа үүсгэж, улмаар Төв банкууд бодлогын хүүгээ бууруулах төлөвлөгөөгөө тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулахад хүргэж болзошгүй юм. Олон улсын хамтын нийгэмлэг мөргөлдөөнийг зогсоох дипломат арга замыг эрэлхийлж байгаа ч талуудын зөрчил гүнзгийрсээр байгаа нь дэлхийн эдийн засгийн тогтвортой байдалд урт хугацааны сөрөг үр дагавар авчрах аюултай байна.
Сэтгэгдэл (0)
Уншигч та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын нэр төрд халдахгүй, ёс бус, бүдүүлэг үг хэллэг ашиглахгүй байж, өөрийн болоод хүний үзэл бодлыг хүндэтгэнэ үү.