2025 он түүхэн дэх хамгийн халуун жил болжээ

2026 оны нэгдүгээр сарын 14-ний өдөр Европын Холбооны Коперникийн уур амьсгалын өөрчлөлтийн алба (C3S), NASA болон Дэлхийн цаг уурын байгууллага (WMO) хамтран 2025 оныг дэлхийн түүхэн дэх гурав дахь хамгийн дулаан жилээр албан ёсоор бүртгэлээ. Хэдийгээр өнгөрсөн онд агаарын температур 2023, 2024 оны дээд амжилттай харьцуулахад ялимгүй буурсан ч энэ нь байгалийн хөргөлтийн мөчлөгтэй холбоотой бөгөөд хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй урт хугацааны дулаарлыг сааруулж чадаагүйг эрдэмтэд онцолж байна.

Судалгааны тоо баримтаас үзэхэд 2025 оны дэлхийн дундаж температур аж үйлдвэржилтийн өмнөх үеийнхээс (1850–1900) ойролцоогоор 1.47°C-аар дулаан байсан байна. Харин 2024 онд энэ үзүүлэлт 1.60°C-д хүрч, бүх цаг үеийн хамгийн халуун жилээр бичигдсэн хэвээр үлджээ. Хамгийн түгшүүртэй нь 2023-2025 оны гурван жилийн дундаж температур түүхэнд анх удаа Парисын хэлэлцээрээр тогтоосон аюулгүйн хязгаар болох 1.5°C-ыг давсан явдал юм. Энэ нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн гамшигт үр дагавраас сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой босго үзүүлэлт байсан билээ.

Өнгөрсөн онд агаарын температур өмнөх жилүүдээс бага зэрэг буурсан нь Эль-Ниньогийн нөлөө суларч, Ла-Нинья буюу далайг хөргөх байгалийн үзэгдэл эхэлсэнтэй холбоотой аж. Гэсэн хэдий ч 2025 он нь түүхэн дэх хамгийн дулаан Ла-Нинья жил болсон нь хүлэмжийн хийнээс үүдэлтэй дулаарал байгалийн хөргөлтийн мөчлөгийг даван гарах хэмжээнд хүчирхэгжсэнийг баталж байна. Түүнчлэн далайн гадаргын температур жилийн турш дээд цэгтээ хүрч, цаг агаарын эрс тэс үзэгдлүүдийг өдөөсөөр байсныг мэргэжилтнүүд анхаарууллаа.

Бүс нутгийн хувьд Антарктид тивд түүхэн дэх хамгийн халуун жил тохиосон бол Арктикт хоёр дахь дулаан жилээр бүртгэгджээ. 2025 оны хоёрдугаар сард туйлын мөсөн бүрхүүлийн хэмжээ хиймэл дагуулын ажиглалт эхэлснээс хойшхи хамгийн доод түвшинд хүрсэн байна. Мөн "Berkeley Earth"-ийн мэдээлснээр дэлхийн хуурай газрын тал орчим хувь нь түүхэн дунджаас илүү олон өдөр хэт халалтад өртжээ. Үүний зэрэгцээ Карибын тэнгист дэгдсэн Мелисса хар салхи, Европ болон Канадад гарсан ойн түймэр, Пакистанд болсон үер зэрэг байгалийн гамшигт үзэгдлүүд ихээхэн хохирол учруулсан байна.

Цаг уур судлаачид сүүлийн жилүүдийн температурын өсөлтийг дэлхийн дулаарал тогтворжих бус, харин ч хурдасч байгаагийн илрэл хэмээн дүгнэж байна. Ирэх 2026 оны сүүлээр Эль-Ниньо эргэн ирэх төлөвтэй байгаа тул 2027 онд дэлхийн дулаарал дахин дээд амжилт тогтоож, аж үйлдвэржилтийн өмнөх үеэс 1.7°C-аар нэмэгдэх эрсдэлтэйг загварчлалууд харуулжээ. Коперникийн дэд захирал Саманта Буржесс "Одоогийн хэт халуун гэгдэж буй жилүүд удахгүй сэрүүнд тооцогдох цаг ирнэ" хэмээн анхааруулж, чулуужсан түлшний хэрэглээг бууруулах шаардлагатайг санууллаа.

Эх сурвалж:

• https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQHQaFhnjKvj7WQei4SmANVp67qpDeWHshqFlEJSOhMG2HptugooBTVjms6DEIzMWR3rs-qS0lwD8D500hvrTVjZf6LVmCwq0wYmoWgpm21I6T5bdsR_250ZkCUaOCVqrrsPMhj52gXwOYRsIrb0oJJ0nq6F9ds7cGsRhvIIzyJtt_k90jmTcCvFdlnO_784Tc3wCJiNeKg=

• https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQFgPNb9fo-CL7hu1VVPfySo8ew0c8hkMnEDvdfvy67D2DE9gsix8ICFAEjbL1k_hed6gy7sOHzIg7cJiNIX0XU3AcdrTm5DXIHHC8YSS9vihAmNVVGXTwTm_uXQ6MC5TTn0kQOOmEfl2tb7V_4ZNmTCY0wIrSpUgjBMmKt4iOE8cZUpo3yAy7yYibmJHqvmMU40B2GbmS5R6sw=

• https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQEDZXowPKDkjANeXTFTbPzi3uduM1xbVlzUWckzw3iXD1PntJENUj6PjwWH-OUUrUKiyB7N4qg_dcQmPwMkfF9EEnNzfRuZJQcOxZTQySvrFn8E8tHa6EpWDS8lmoF1HJhvFishz_Skmh8GbZIpVyVZibLQGM--BR8jyfFonzK2JwoN21XLjWUbVRjY9uADbQ==

• https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGZVHP6xOemzZk0ykYL04GlP5PlEFOtqP8xBsG_PLLaF5h2DCPxaY8DSRQHxzG1vLhSrxDyFHCSCJW60u9y8nPfFN0U3t77LpaRnUcHAgmhjNfFg5RYvm5suW42jKV-_dAzpZ9-gYtDkEcy5gqNtkgq_YCjZz4Momuc_VIc-G1LwooA_3BVst_nlCD0uzHoOtzMwbyuSxzTXS_aTUVjBA==

• https://vertexaisearch.cloud.google.com/grounding-api-redirect/AUZIYQGU1FOzARijwrIVzR-zceJ_2Mfol5Ru4B6LaESj96I7TvR34VeZTFUUJ3F33m83cEBe8V4kjMuu6v9y769WfjGgkox3O31iZui7K_Z1BGzZaAYbleDY2eCa-4MJ7P-kI0X9OeBukprninbz-YyzWRN4JB00QnQM_ZALSa7gxSUpax1ZUzeH6raEUgUxPS1Hvvi__bmGQwyLGJMsFHcAop_YZxhxWxhe3vHo7Ml2ZZIT_U92oYSUp4O6cL3Z_G6eRyw=